KỸ THUẬT XI PHÔNG ĐÁY AO NUÔI TÔM HIỆU QUẢ, HẠN CHẾ BÙN ĐÁY VÀ KHÍ ĐỘC

Trong nuôi tôm thâm canh, xi phông đáy ao nuôi tôm hiệu quả giúp thu gom phân tôm, thức ăn dư và chất hữu cơ lắng tụ trước khi chúng phân hủy kéo dài. Chất thải tích tụ làm tăng nhu cầu oxy, tạo vùng đáy thiếu oxy và có thể phát sinh H₂S. Cần hút theo thiết kế ao, không phải càng nhiều càng tốt.

1. VÌ SAO XI PHÔNG ĐÁY AO NUÔI TÔM HIỆU QUẢ LẠI QUAN TRỌNG?

Phân tôm, thức ăn thừa, xác tảo và mùn bã hữu cơ dễ lắng xuống đáy. Khi phân hủy, chúng tiêu hao oxy; nền đáy thiếu oxy kéo dài có thể hình thành các hợp chất bất lợi cho tôm.

Xi phông đưa chất thải đã lắng ra khỏi ao, giảm tải hữu cơ và hạn chế điểm bùn đen, mùi hôi. Xi phông không thay thế quản lý thức ăn, sục khí và chất lượng nước.

Hình 1: Xi phông và chất thải đáy ao

2. THỜI ĐIỂM NÀO NÊN XI PHÔNG ĐÁY AO NUÔI TÔM?

Không có lịch cố định cho mọi ao. Tần suất phụ thuộc mật độ thả, lượng thức ăn, sinh khối, thiết kế đáy và tốc độ tích tụ chất thải. Khi sàng ăn còn dư, đáy có bùn đen hoặc mùi bất thường, cần kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch.

Hút khi chất thải đã lắng, tôm hoạt động bình thường và sục khí đủ duy trì oxy. Tránh lúc DO thấp, tôm nổi đầu, giảm ăn hoặc môi trường biến động. Nếu làm buổi sáng trước cữ ăn, phải đo DO vì đây cũng có thể là lúc oxy thấp nhất ngày.

3. XI PHÔNG Ở ĐÂU ĐỂ LOẠI BỎ CHẤT THẢI HIỆU QUẢ?

Với ao lót bạt có đáy dốc và hố thu trung tâm, ưu tiên hút tại hố gom hoặc ống xả đáy. Dòng quạt cần gom chất rắn về điểm thu.

Ở ao đất, kiểm tra khu vực cho ăn, chân quạt, góc ao và nơi nước lưu thông yếu. Chỉ hút chất thải tích tụ rõ rệt, tránh khuấy bùn trên diện rộng.

4. 5 BƯỚC XI PHÔNG ĐÁY AO ĐÚNG KỸ THUẬT

Bước 1 – Kiểm tra ao: Quan sát sức khỏe, sức ăn; đo DO, pH và kiểm tra mực nước. Hoãn nếu tôm yếu.

Bước 2 – Chuẩn bị thiết bị: Kiểm tra ống hút, van, bơm, lưới chắn và đường dẫn tới bể/ao lắng; không xả trực tiếp ra kênh rạch.

Bước 3 – Xác định điểm hút: Đặt đầu hút tại vùng chất thải tập trung và vận hành theo thiết kế ao.

Bước 4 – Hút có kiểm soát: Điều chỉnh lưu lượng vừa đủ, tránh hút tôm, xói nền hoặc khuấy bùn. Nếu nước thải có nhiều tôm, vỏ lột hay thức ăn nguyên, kiểm tra lại vị trí và lực hút.

Bước 5 – Kết thúc, theo dõi: Đóng van, ghi lượng nước rút; chỉ bổ sung nước đã xử lý khi cần. Duy trì sục khí, theo dõi tôm và ghi nhận màu, mùi, lượng chất thải.

Hình 2: Thao tác xi phông thực tế

5. LƯU Ý GIÚP XI PHÔNG AN TOÀN CHO TÔM

Theo dõi oxy và phản ứng của tôm. Duy trì DO ≥5 mg/L khi có thể; nếu thấp, tăng sục khí và hoãn hút. Không rút nhiều nước khi chưa đánh giá độ mặn, nhiệt độ và khả năng bù nước. Nước cấp phải được xử lý, lọc phù hợp.

Nếu tôm yếu hoặc giảm ăn, cần xác định nguyên nhân; xi phông không phải biện pháp chữa bệnh. Với ao Biofloc, phân biệt bùn lắng cần loại bỏ với floc lơ lửng có ích. Không hút quá mức làm mất cân bằng chất rắn và hệ vi sinh; cần theo dõi TSS và dùng bể lắng/clarifier khi phù hợp.

6. SAI LẦM KHI XI PHÔNG ĐÁY AO CẦN TRÁNH

Tránh đợi bùn đen dày mới hút; áp dụng một tần suất cho mọi ao; tăng lực hút để làm nhanh; hút dàn trải gây khuấy bùn; không theo dõi DO, lượng nước thất thoát; hoặc xả nước thải chưa xử lý ra môi trường.

Xi phông nhiều không đồng nghĩa đáy sạch hơn. Mục tiêu là lấy đi chất thải tích tụ có kiểm soát, không xáo trộn nền đáy và không thay nước quá mức cần thiết.

7. XI PHÔNG XONG CHƯA ĐỦ – CẦN QUẢN LÝ ĐÁY AO ĐỒNG BỘ

Kết hợp quản lý khẩu phần, sàng ăn, hướng quạt và kiểm tra đáy ít nhất hằng tuần. Theo dõi DO, pH, độ kiềm, TAN/NH₃ và nitrite. Nếu bùn đen tái diễn, xem lại tải lượng thức ăn, mật độ, dòng chảy và năng lực xử lý.

Nước xi phông và bùn thải phải được thu gom, lắng, xử lý tại khu riêng; không để chất thải quay lại ao hoặc xả thẳng ra môi trường. Ghi lượng nước xả, bùn thải và tình trạng tôm sau mỗi lần làm.

Hình 3: Xử lý chất thải sau xi phông

KẾT LUẬN

Xi phông giúp giảm tải hữu cơ khi được kết hợp với quản lý thức ăn, dòng chảy, sục khí và xử lý nước thải. Căn cứ tình trạng đáy và sức khỏe tôm để quyết định thời điểm, vị trí, cường độ.

Liên hệ đội ngũ Chuyên gia của Agribiotech Việt Nam

Hotline Zalo tư vấn miễn phí 24/7: 0972.511.077

Website: www.agribiotech.vn